دکتر فریبا ملاجعفری رئیس مرکز بهداشت شمال تهران

روز پنجم دی ماه مصادف با روز ملی ایمنی در برابر زلزله و کاهش اثرات بلایای طبیعی نامگذاری شده است. به مناسبت این روز، براهمیت ارتقای آگاهی عمومی و جلب توجه مسئولین، کارشناسان و شهروندان به موضوع پیشگیری ،آمادگی و کاهش آسیب های ناشی از بلایای طبیعی به ویژه زلزله تاکید می شود.

با توجه به قرار گرفتن کشورمان در یکی از مناطق زلزله خیز جهان، برنامه ریزی اصولی، آموزش همگانی و ارتقای سطح آمادگی در تمامی سطوح جامعه از عوامل موثر در کاهش تلفات انسانی و خسارات احتمالی عنوان می شود.

از دیدگاه نظام سلامت ، وقوع زلزله صرفا" به خسارت جانی و مالی محدود نمی شود، بلکه می تواند پیامدهای گسترده تری در حوزه بهداشت به همراه داشته باشد. اختلال در ارائه  خدمات بهداشتی و درمانی، بروز مشکلات بهداشت محیط از جمله آلودگی منابع آّب و مواد غذایی، افزایش خطر شیوع بیماری های واگیر و همچنین تشدید مشکلات سلامت روان از جمله اضطراب ، استرس و اختلالات پس از سانحه، از مهمترین چالش های پس از وقوع زلزله محسوب می شود. در چنین شرایطی آمادگی مراکز خدمات جامع سلامت، توانمند سازی نیروی انسانی، تامین تجهیزات و ملزومات ضروری و حفظ تداوم ارائه خدمات سلامت، نقش کلیدی در کاهش آسیب ها و مدیریت صحیح بحران ایفا می کند. بر همین اساس تقویت نظام پاسخگویی در شرایط اضطراری و توجه ویژه به سلامت جسمی و روانی آسیب دیدگان، از اولویت های اساسی نظام سلامت به شمار می رود.

در این راستا برگزاری مانور های آمادگی در برابر بحران، آموزش مستمر کارکنان، ارزیابی ایمنی فضاهای ارائه دهنده خدمات سلامت و اجرای برنامه های آموزشی برای عموم شهروندان در دستور کار قرار دارد.

همچنین آموزش همگانی به عنوان یکی از موثرترین راهکارها در کاهش آسیب های ناشی از زلزله مورد تاکید قرار گرفته و آشنایی پرسنل و شهروندان با اقدامات پیشگیرانه، رفتارهای صحیح قبل، حین و بعد از وقوع زلزله و رعایت نکات ایمنی در محیط زندگی و کار، عاملی موثر در کاهش تلفات و خسارات عنوان می‌شود.

در پایان با تاکید بر شعار امسال” بر روی تاب آوری سرمایه گذاری کنیم، نه بلایا " از کارکنان، شهروندان و مسئولین درخواست می شود تاب آوری را به عنوان یک رویکرد اساسی در حوزه مدیریت بحران مورد توجه قرار دهند. سرمایه گذاری در تاب آوری به معنای تقویت زیرساخت ها، ارتقای آمادگی نظام سلامت، توسعه آموزش های همگانی، افزایش مشارکت اجتماعی و توانمندسازی جوامع محلی پیش از وقوع بحران است. رویکردی که می تواند از بروز خسارات گسترده انسانی، اجتماعی و اقتصادی در زمان وقوع بلایای طبیعی جلوگیری کند. توجه به تاب آوری، امکان بازگشت سریع تر جامعه به شرایط عادی،کاهش فشار بر نظام خدمت رسان و حفظ سلامت جسمی و روانی شهروندان را فراهم می سازد و نقش مهمی در پایداری و امنیت اجتماعی ایفا می کند. در این راستا، مشارکت آگاهانه و همکاری همه جانبه نهادهای مسئول، ضرورتی اجتناب ناپذیر در مسیر کاهش اثرات بلایای طبیعی و ارتقای ایمنی جامعه به شمار می رود.