سه شنبه ١٨ مرداد ١٤٠١ - 
1 2 3
 
منو اصلی
 
 

"برنامه بهبود تغذيه جامعه"

گذار تغذیه‌ای در زمینه تغییر سریع دموگرافیک، شهرنشینی و توسعه اجتماعی در كشور ايران و بسياري ازكشورهاي منطقه ، طي سال های اخير ، تغییراتی را در وضع سلامت مردم ایجاد کرده است. تغيير سنتهاي گذشته و شيوه هاي جديد زندگي منجر به تغيير در الگوهاي غذايي از جمله افزايش دريافت چربي هاي اشباع وكاهش دريافت ميوه وسبزي گرديده ،كه اين امر موجب افزايش شيوع بيماري هاي غير واگير نظير بيماري هاي قلبي ، عروقي ، سرطان ، ديابت و ... شده است.

اصلاح شيوه زندگي يك راهكار اساسي براي پيشگيري از بيماري هاي غيرواگير و پيامدهاي آن مي باشد و آموزش مردم در زمينه رژيم غذايي مناسب ، اولين قدم مثبت در راستاي پيشگيري از بيماري هاي فوق است. گزارش سال 2002 سازمان جهاني بهداشت كشورها را براي طراحي مداخلات گسترده مبتني بر جامعه در زمينه كاهش چربي غذا ، افزايش فعاليت بدني، مصرف بيشتر ميوه و سبزي ، كاهش نمك در غذاهاي فرآوري شده و كاهش مصرف دخانيات برانگيخته است .رژيم غذايي مناسب ، ورزش و كاهش مصرف دخانيات مهمترين عواملي هستند كه بايد در برنامه هاي پيشگيري از بيماري هاي غيرواگير مدنظر قرار گيرند .

اگرچه چاقي و فشارخون بالا از عوامل مهم خطر در بروز و شيوع اين بيماريهاست ولي عوامل ديگري از جمله نوع چربي هاي دريافتي در جامعه مي تواند از عوامل مهم خطر آفرين باشد . به طوري كه حداقل 15 درصد انرژي دريافتي روزانه بايد از چربي ها تامين شود و ميزان انرژي دريافتي از چربي ها براي بالغين نبايد از 30درصد تجاوز كند .ميزان اسيدهاي چرب ترانس در رژيم غذايي روزانه به همان اندازه اسيدهاي چرب اشباع شده و شايد بيش از آن در پيدايش آترواسكلروز نقش دارند به گونه اي كه بر اساس يافته هاي جديد كاهش 2%ميزان چربي ترانس روزانه مي تواند به كاهش 25 درصدي خطر شيوع بيماري هاي قلبي و عروقي منجر گردد.

بنابراين ارتقاء دانش تغذيه اي جامعه و بهبود کيفيت مواد غذايي گامي موثر براي بهبود و اصلاح شيوه زندگي مردم و كنترل اپيدمي بيماري هاي مزمن مي باشد.هم چنين سوء تغذيه در كودكان زير 6 سال ، كمبود ريز مغذيها و به ويژه يد ، آهن ،كلسيم ، روي ، ويتامين A،Bو Dدر افراد جامعه به عنوان يك مشكل عمده مطرح است . كمبود ريز مغذيها با عوارض متعدد از جمله اختلال رشد جسمي وتكامل مغزي كاهش بهره هوشي ، كاهش قدرت يادگيري و افت تحصيلي افزايش موارد ابتلا به بيماري ها و پوكي استخوان و نهايتا"كاهش توانمندي هاي ذهني و جسمي افراد ،توسعه اجتماعي ، اقتصادي مناطق و كشورها را به مخاطره مي اندازد.

در كشور ما محاسبه شده است كه با شيوع 20%كم خوني فقر آهن ساليانه حدود 575 ميليارد دلار به كشور ضرر و زيان وارد مي شود كه شامل افزايش مرگ و مير و بيماري روزهاي غيبت از كار و مدرسه افت تحصيلي مردودي و كاهش قدرت كار و توليد مي باشد . به طور كلي انواع سوء تغذيه توانمندي و كارايي كشورها را كاهش مي دهد و به همين دليل موجب فقر مي شود و فقر نيز سوء تغذيه راتشديد مي كند .گذشته از دسترسي به غذاي ناكافي و ابتلا به عفونت ها كه به عنوان دلايل اوليه بروز سوءتغذيه محسوب مي شوند ، ناامني غذايي خانوار ، ‌دسترسي ناكافي به خدمات بهداشتي درماني و مشكلات بهداشتي موجود در محيط زندگي و همچنين ساختار اقتصادي، ‌اجتماعي و فرهنگي جامعه در سطوح ملي و محلي بعنوان دلايل پايه اي بروز و گسترش سوءتغذيه در يك جامعه محسوب مي شوند .

در حقيقت شدت و گستره سوءتغذيه پروتئين انرژي و كمبود ريزمغذي ها در جوامع ارتباط نزديكي با وضعيت اقتصادي ، ‌اجتماعي ، سطح آموزش و سواد، وضعيت اقليمي ، توليدات غذايي ،‌ دسترسي به آب سالم ،‌ پوشش و كيفيت خدمات بهداشتي درماني دارد.تعيين وضعيت شاخص هاي تن سنجي كودكان زير 6سال و زنان باردار، همچنين وضعيت دسترسي ايشان به خدمات بهداشتي درماني بعنوان يكي از مهم ترين شاخص هاي تعيين وضعيت امنيت غذايي يك منطقه محسوب مي گردد و در تحليل نيازهاي مداخلاتي نظير اجراي برنامه هاي حمايتي تغذيه اي كودكان و زنان كاربرد ويژه اي دارد.

امنیت غذایی عبارت است از این که :غذاي کافي ( از لحاظ کميت ، کيفيت ، ايمن و مقبول بودن از نظر اجتماعي و فرهنگي)، فراهم و در دسترس باشد و پس از استفاده موجب رضايت خاطر تمام افراد ، در تمام اوقات شود تا بتوانند زندگي سالم و شادي داشته باشند بنابراین در تعريف امروزي امنيت غذا سه عبارت فراهمي، دسترسي و بهره مندي مورد توجه است.

براي بهبود وضع تغذيه جامعه بايد در زمينه 4 عامل اساسي شامل درآمد ، دسترسي به غذا ، فرهنگ و سواد تغذيه اي و دسترسي به خدمات بهداشتي و كنترل بيماريها راهكارهاي مختلف به طور هماهنگ به اجرا گذاشته شود .

واحد بهبود تغذيه جامعه مرکز بهداشت شمال تهران در راستاي ارتقاء دانش تغذيه اي جامعه و بهبود امنيت غذايي منطقه ، برنامه ريزي و اجراي مداخلات بين بخشي تغذيه اي را در سطح مناطق تحت پوشش خود دنبال مي نمايد . در طراحي و اجراي برنامه هاي بهبود تغذیه و امنيت غذايي منطقه بخش بهداشت كه متولي سلامت مردم است نقش هماهنگ كننده دارد و تيم كارشناسان تغذيه در مراكز خدمات جامع سلامت شهری با همكاري پزشكان ،كارشناسان ،كاردانها و بهورزان كه مجموعه اي توانمند از ارائه دهندگان خدمت هستند و دسترسي وسيعي به گيرندگان خدمت دارند عوامل موثردرارتقاء آگاهي هاي جامعه مي باشد .

در همین راستا واحد تغذيه مرکز بهداشت شمال تهران با همكاري و هماهنگي واحد سلامت جوانان ، نوجوانان و مدارس ، امور داروئي ، بهداشت محيط ، بهداشت حرفه اي ، امور بهورزي ، بيماريها ، آموزش بهداشت ، گسترش شبكه ها در تغيير نگرش افراد جامعه و ايجاد رفتارهاي بهداشتي تغذيه اي همكاري تنگاتنگي دارد . همچنين واحد تغذيه با ارگانهايي چون بهزيستي ، كميته امداد امام خمینی (ره) ، نهضت سواد آموزي ، شهرداري ، آموزش و پرورش و . . . . نيز همكاري تنگاتنگی دارد.چشم انداز فعاليتهايي كه در راستاي دستيابي به اهداف برنامه انجام مي گيرد بهبود كيفيت زندگي و امنيت غذايي مردم با داشتن افرادي تصميم گيرنده و با سواد ازنظر تغذيه اي كه داراي انگيزه ، دانش ، مهارت و اراده در انتخاب جانشين هاي غذايي مناسب باشند و مشكلات تغذيه اي اعم از كم خوري ، پرخوري و كمبود ريزمغذيها در آنها كاهش يابد .

اهم برنامه های بهبود تغذیه:

ü         برنامه بهبود تغذيه کودکان

ü      برنامه کاهش كمبود ريز مغذي ها (يد ، آهن ، ویتامین(D

ü      برنامه ترویج الگوی غذایی سالم

ü      پیشگیری و کنترل چاقی دانش آموزان

ü      مراقبت های تغذیه درگروههای هدف و بیماری ها

 

 

دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی، درمانی
شهید بهشــتی - مرکز بهداشت شمال تهران
آدرس : تهران - خیابان شریعتی - نرسیده به پل سیدخندان - کوچه اشراقی - پلاک 2/16
تلفن : 88511361 - 021
پست الکترونیک : mbsh@sbmu.ac.ir
 
 
© تمامی حقوق این سایت متعلق به دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی، درمانی شهید بهشتی می باشد.